على محمدى خراسانى

39

شرح رسائل (فارسى)

الف : اگر منظورتان اقتناع باشد يعنى مىخواهيد بدين‌وسيله وجدان خود را راضى ساخته و در بقاء عملى بر شريعت خودتان مضطرب و متحير نباشيد . خواهيم گفت : اوّلا اين مطلب با تعبيرات بعدى شما سازگار نيست زيرا كه پس از تمسك به استصحاب مىگوئيد : فعليكم كذا و كذا يعنى بر شما علماء اسلام است كه چنين و چنان كنيد و اين استصحاب را ردّ كنيد و ظاهر اين تعبير آنست كه شما در صدد الزام و اسكات عالم اسلامى و مسلمانان هستيد نه در مقام اقتناع خويش و ثانيا برفرض قبول كه مراد اقتناع نفس باشد خواهيم گفت : اين استصحاب به درد شما نخورده و دليل اقتناعى نخواهد بود بدليل اينكه . در خاتمه مباحث برائت در بيان شرائط استفاده از اصول عمليه به اثبات رسيد كه تنها شرط مسلم استفاده از استصحاب و برائت و تخيير عبارتست از فحص و بحث از وجود دليل معتبر و با پنج دليل عقلى و نقلى به اثبات رسيد كه فحص و تحصيل علم به احكام مقدم است آرى بعد الفحص و اليأس عن الظفر بالدليل جاى استصحاب و ساير اصول عمليه است حال كه استصحاب مشروط به فحص است خواهيم گفت خوشبختانه در مسائل اعتقاديه هيچ‌گاه بعد الفحص يأس نيست بلكه هميشه نتيجه فحص يقين به يكى از دو طرف است يا به صدق پس بايد معتقد شد و يا به كذب پس بايد اجتناب كرد و در هر حال نوبت به شك نمىرسد تا استصحاب جارى بشود به ويژه در مسأله‌اى مثل مسئله نبوت كه از امّهات مسائل عقيدتى است و از كليهء مسائل اعتقادى بيشتر نسبت به آن باب العلم مفتوح است . چون انسان مىتواند قدمى بردارد و در صدق و كذب مدعى نبوت نظرى بيفكند و اگر او را داراى معجزات و آيات بينات يافت به دو گرايش پيدا كند و اگر او را از اقامه معجزه ناتوان يافت به ريش او بخندد بنابراين باب العلم مفتوح است .